نقد فیلم سینمایی دوران عاشقی ساخته علیرضا رئیسیان

http://www.tanineyas.ir/content/18173

گذری ساده از دره خیانت / بخشش یا سکوت از سر ناچاری؟

گالیا توانگر

کارگردان:علیرضا رئیسیان/ تهیه کننده:علیرضا رئیسیان/نویسنده:رویا محقق/بازیگران:لیلا حاتمی،شهاب حسینی،فرهاد اصلانی،بیتا فرهی،شهرام جمشیدی،سوگل قلاتیان،سعید داخ،نسیم ادبی،داریوش فائزی،پرویز پور حسینی/فیلم برداری:علیرضا برازنده/تدوین:هایده صفی یاری

فیلم درامی عاشقانه در بستر اجتماعی است که به گفته رئیسیان تِمی متفاوت و جذاب برای روایت داستان انتخاب شده است. رویا محقق فیلمنامه دوران عاشقی را نوشته و مهسا محب‌علی داستان‌نویس در برخی بخش‌ها با محقق همراهی داشته است.سودابه خسروی طراحی گریم این فیلم سینمایی را انجام داده و علیرضا برازنده فیلمبردار فیلم بوده است.مجید میرفخرایی مدیر هنری فیلم است و عباس رستگارپور صدابرداری، هایده صفی‌یاری تدوین و محمدرضا دلپاک طراحی صدا را انجام داده اند. صبا سیاه‌پوش عکاس پروژه است. پیش از این لیلا حاتمی در فیلم‌های ایستگاه متروک وچهل سالگی با رئیسیان همکاری داشت و برای بازی درایستگاه متروک در سال 1381 جایزه بهترین بازیگر زن را از جشنواره مونترال کانادا دریافت کرد.این نخستین بار است که شهاب حسینی، اصلانی و فرهی مقابل دوربین رئیسیان قرار گرفته اند.

داستان فیلم حول محور خیانت زناشویی رقم می خورد،سوژه ای که محور اکثر فیلمنامه ها در جشنواره سی و سوم واقع شده است. کافی است همین چند سال پیش را به یاد بیاورید که اساسا پرداختن به چنین موضوعاتی جزو خط قرمزها محسوب می شد.ماجرای گریه تاثیر گذار هدیه تهرانی پشت چراغ قرمز درجایگاه همسر دوم در فیلم شوکران و بازتاب های معترضانه پس از نمایش فیلم را به یاد بیاورید. اکنون آنچنان سوژه خیانت در بین فیلم سازان داخلی اپیدمی شده که اگر کارگردانی فیلمی با سوژه دیگری بسازد،لااقل به مدد انتخاب سوژه ای متفاوت  کارش سر زبان ها می افتد.سوالی که در ذهن شکل می گیرد این است که به راستی جامعه ما تا این حد دچار چالش خیانت در زناشویی شده که دغدغه اکثر فیلم سازان و حتی سریال سازان تلویزیونی معطوف به آن است و شاهد شکل گیری ژانری در سینمای ایران تحت نام ژانر خیانت هستیم؟ آیا زمان آن نرسیده که تعدیلی صورت پذیرد و برای رهایی مخاطب از وازدگی و همچنین ترغیب جوانان به تشکیل زندگی پربرکت به سبک ایرانی و اسلامی کمر همت نسبت به ارائه الگوهای امید بخش و زیبا ببندند؟

به هرجهت دوران عاشقی فیلمی روان بدون تفاوت های شاخص در همین ژانر- خیانت- توصیف می شود.فیلمی که اگر می خواسته سکوت و صبر زن اول را راهکار برون رفت از چالش خیانت قرار دهد،به خوبی توانسته از بازی خونسردانه لیلا حاتمی مدد بگیرد و در عین حال جنب و جوش شهاب حسینی درنقشش توانسته یک مرد تنهای تشنه حضور همسرش را نشان داده و حق را به جانب او نیز بچرخاند!!

داستان فیلم خوب تعریف می شود،به عبارتی روان است. گره ها همان جایی که باید باشند ایجاد شده و در همان جایی که انتظار می رود باز می شوند.اما عمق چالش ها درشخصیت ها ناپیداست. بازی حسی خاصی که عمق درد همسر اول در زمان پی بردن به خیانت شوهر و یا حتی همسر دوم واقع شدن را  نشان دهد،دیده نمی شود.تند تند و سریع از کنار اتفاقات و بازخورد های سیکل شکل گیری خیانت و افشای آن و نیزعکس العمل ها می گذرند.نکته مثبت روایت داستانی این است که در لابه لای همین داستان روان، تلنگرهایی به زوایای دیگر ماجرای شکل گیری خیانت ها و دلایلش زده می شود،بدون آنکه فیلم به ورطه شعار زدگی سقوط کرده باشد. به یاد بیاوریم دختر جوانی را که پیش خانم تمدن (لیلا حاتمی) که وکیل است می‌آید و در پاسخ او که چرا صیغه‌ مردی متأهل شده می‌گوید:«چه کار باید می‌کردم؟ مگر در این شرایط من زن نیستم؟» فیلم از این صحنه‌ها زیاد دارد.با این حال موافق نیستم که چه در این صحنه و چه  در صحنه هایی که از این قبیل تلنگرها دارد،دچار شعار زدگی شده باشد.برای مثال در همین صحنه ای که توصیفش آورده شد،خانم تمدن در قبال سوال دختر تنها با گفتن اینکه من چه می دانم؟ و سکوت،در واقع بی تفاوتی جامعه و مسئولان را نسبت به معضل دختران بی خواستگار و بدون آینده به خوبی نشان می دهد.در این صحنه خانم تمدن مقاله اجتماعی قرائت نکرده و ادعایی برای مصلح اجتماعی شدن و رفع چالش ندارد.مشخص است که هنرمند فیلم ساز چالش را می نمایاند،نه اینکه در جایگاه مصلح اجتماعی قرار گرفته و با سرک کشیدن در هر حوزه ای راهکار هم ارائه دهد. پس رسالت مسئولان امر و صاحب نظران اهل فن چه می شود؟

خانم تمدن در دوران عاشقی با همان سکوت طولانی شخصیت لیلا در فیلم سینمایی لیلا،در رفتن از زیر بار مشاجرات و نهایتا حل و فصل ماجرای خیانت شوهر به شدت همان شخصیت لیلای چند دهه پیش را در ذهن مخاطب تداعی می کند. در جواب سوال شوهرش که در پایین پلکان خانه(فرودست) ایستاده از بالای پلکان (بالا دست در جایگاه فرشته خصال گونه) می گوید:«اجالتا یکی از ما دو نفر باید برای مدتی خانه را ترک کند.»آیا لیلای فیلم سینمایی لیلا برگشته تا با صبوری و به قول عوام زیر سیبلی در کردن خطاهای شوهر مسکنی بر زخم عمیق خیانت بگذارد. آیا مطمئن هستیم که در رفع معضل خیانت های زناشویی تنها حضور لیلاگونه می تواند راهکار مناسبی باشد؟و در این بین چه کسی پاسخ در به دری و از هم پاشیدگی زندگی دخترانی را خواهد داد که به زن دوم شدن تن در می دهند،زیر نگاه جامعه له شده و حامی ای حتی از لحاظ قانونی ندارند؟

راهکارهای- هر چند مختصر برای برون رفت از چالش خیانت-که در فیلم گه گاه ارائه می شود،همگی نخ نما،پوسیده،غیر واقعی و از سر ناچاری و ناگواریند.به سکانسی دقت کنید که خانم تمدن با پدرش در حیاط و در حالی که تکیه بر دیوار زده مستاصل می گوید:«اینهمه سال برای مردم گفته ام چه کنند اما در مورد خودم نمی دانم.»و پدر هم سعی دارد با همان دیپلماسی معروف سازش و بخشش تام دخترش را به خانه اش برگرداند. اما آیا در متن حقیقی زندگی  آنهم در شرایطی که آستانه تحمل افراد هر روز تحت لوای زندگی مدرنیته کم و کمتر می شود،این قبیل راهکارها موثر خواهند بود؟                            

 در این فیلم اصرار برخی زنان  و دختران برای ازدواج تحت هر شرایطی به چالش کشیده شده است،که در جای خود زاویه ای جدید و جسورانه است.به صحنه ای بر گردید که یکی از مراجعه کنندگان خانم تمدن که دختر جوانی است از دست شوهر قلدر خود به سطوح آمده و در حالی که ماجرای زد و خورد هایش در مواجهه با شوهررا تعریف می کند در لابه لای صحبت هایش می گوید:«خب، منم کاری نداشتم،گفتم اگه ازدواج کنم شاید همینجوری بهتره.» کاش در برخی از این فیلم ههای جشنواره ای لااقل در یک مورد به زندگی دخترانی که هرگز ازدواج نکرده و با حفظ عفت برای خانواده پدری شان مادری می کنند، اشاره ای می شد.این یک حقیقت تلخ جامعه امروز ماست که تعدادی ازدختران هرگز امکان  ازدواج-به هر دلیلی- را ندارند،اما اینکه همه آنها باید انسانیت خود را له کرده و به هر نوع عشق و ازدواجی بله بگویند،محل تردید و بحث است.

/ 1 نظر / 33 بازدید
افزايش بازديد وبلاگ

مطالب جالبي داري و وبلاگت بازديد خوبي داره تو ميتوني تو سايت بزرگ سيستم نوين افزايش بازديد سايت و وبلاک تکي کو ثبت نام کني و کسب درامد کني از وبلاگت دوست عزيزم www.takico.ir ورژن جديد هم به زودي